X
تبلیغات
روش های تدریس - نکات مهم در انتخاب روش های تدریس

روش های تدریس

show methode

نکات مهم در انتخاب روش های تدریس

تدریس:                                                                                  Teaching

يک فعاليت بين فردي تعاملي است که نوعآ شامل برقراري ارتباط شفاهي مي شود و به منظور کمک به يک فراگير يا گروه فراگيران، براي يادگيري يا تغيير نحوه رفتار انجام مي شود.Anderson & Burnes

دو ويژگي مشخص تدريس:

  • وجود تعامل بين معلم و فراگير
  • هدفدار بودن فعاليت معلم           شعباني(1378)

 

روش تدريس :                                                                 Teaching method
  

« روش به کار رفته در ارائه مطالب آموزشي و محتواي فعاليت ها»

انواع روش ها ي تدريس :

راه هاي زيادي براي تسهيل يادگيري وجود دارد؛ مانند :
سخنراني                                               Lecture                                      
پرسش و پاسخ                    Question and answer
نمايشي                                      Demonstration                            
ايفاي نقش                                      Role playing                                
بحث گروهي                             Discussion group     

تقسيم بندي روش هاي تدريس :     

معلم ـ محور                      Teacher – Centered                     
فراگير ـ محور                     Student – Centered
      
 
1- تناسب با اهداف  
  
  • توجه به سه حيطة شناختي، عاطفي، رواني ـ حركتي
  • توجه به سطوح مختلف يادگيري در حيطه‌هاي سه گانه
 
 هدفهاي شناختي:

                    اهداف                                                              روشها

  • دريافت دانش و اطلاعات                                                      سخنراني ، توضيحي

          (منظم و منسجم)، فهم

  • سطح كاربرد و تجزيه تحلیل، ترکیب و قضاوت                   پرسش و پاسخ، بحث و حل مساله اکتشافی 

 هدفهاي عاطفي:      

  • ايجاد يا تقويت نگرش مثبت به امور و پديده‌ها
  • بازي، ايفاي نقش، پروژه جلسات بحث گروهي و نقد وتحليل
     
هدفهاي رواني - حركتي:
  • معرفي مراحل و نحوة انجام فعاليت
  • ايجاد فرصت جهت تمرين عملي و به كارگيري هماهنگ اعضا و حواس
  • نمايشي، مهارت آموزي
 
 2- تناسب با ديگر عناصر برنامه
  • مثلاٌ تناسب با محتوا، بعضي دروس روشهاي عملي و آزمايشگاهي را طلب مي كند
  • تناسب با شيوة ارزشيابي

 3- تناسب با يادگيرنده

  • علايق، نيازها، تجربيات و توانايي هاي ذهني يادگيرنده 

4- برخورداري از تنوع 

  • تنوع روش
  • تنوع وسايل آموزشي

5- فعال بودن يادگيرندگان و مشاركت آنها و به كارگيري حواس مختلف 

6- تناسب با شرايط و امكانات محيط و حداكثر استفاده از آنها

 


 روش نمايشي                                       DEMONSTRATION
 
 تعریف:

  • روش نمایشی روشی است که یادگیرنده آن مهارتی را که توسط معلم انجام می شود مشاهده می کند
  • روش نمایشی بر مشاهده و دیدن استوار است و فراگیران مهارتهای خاص، طرز کار با وسایل یا ساختن یک شیء را از طریق دیدن یاد می گیرند
  • در صورت نداشتن امکانات کافی شاید مناسب ترین روش برای آموختن مهارتها باشد زیرا می توان مهارتی را به تعداد زیادی از فراگیران و در طی زمان کوتاه آموزش داد.
  • این روش برای آموزش در حیطه ی روانی- حرکتی مفید است
  • یکی از روش های تدریس است که در گروه های کوچک و بزرگ کاربرد دارد
  • روش نمایشی هنگامی که همراه با کلام باشد موثرتر است مثلاً استفاده از نیمی نمایش و نیمی سخنرانی که نمایش عملکرد همراه با توضیح است
 
 مراحل اجرای روش نمایشی:
 
۱.مرحله ی آمادگی:
 
مشخص کردن هدف از تدریس توسط معلم و آماده کردن وسایل و اطمینان از صحیح و سالم بودن آنها و تمرین کردن با آنها 

2. مرحله ی توضیح:

توضیح دادن هدف های تعیین شده برای شاگردان، آنچه که آنها باید حین یا پس از نمایش انجام دهند، نحوه و علت انجام دادن عمل، تشریح وسایلی که در ضمن کار با آنها برخورد می کند ، تاکید بیشتر بر روی نکات مهم و اساسی ، مطرح کردن سوالاتی که انتظار می رود شاگردان پس از اتمام تدریس پاسخ دهند برای جلب توجه آنها، از جمله فعالیتهای این مرحله است. 

3. مرحله ی نمایش:

نشان دادن عملیات ضروری به شاگردان که به کسب مهارت منجر  می شود و هم چنین روش صحیح کار و مراحل آن ، گاهی استفاده از توضیح و تشریح همزمان با نمایش

4. مرحله ی آزمایش و سنجش:

تکرار عمل توسط فرگیران با حضور معلم، مطرح کردن سوالات کتبی یا شفاهی توسط معلم جهت تقویت و تثبیت یادگیری

فواید:

  • مهمترین حسن آن استفاده از اشیاء حقیقی و واقعی در آموزش است.
  • چندین حس را به کار می گیرد، فراگیر می تواند ببیند، بشنود و حتی المکان یک حادثه ی واقعی را تجربه کند.
  • سبب برانگیخته شدن علاقه می شود.
  • ایده ها و مفاهیم به صورت شفاهی ارائه می شود.
  • سبب هدایت تجارب می شود.
  • یادگیری را تقویت می کند

 محدودیت ها:

  • همه ی موضوعات را نمی توان از طریق نمایش آموزش داد
  • معلم باید تسلط کافی بر روی مفاهیم تئوری و نمایش عملی داشته باشد
  • نمایش ممکن است موفق نباشد.
  • نیاز به آمادگی از قبل دارد

 راهنمایی ها:

در موردیادگیرنده:
  • به دانش قبلی و تجربیات آنها توجه کنید.
منظم کردن اهداف:
  • طرح درس خود را از نظر اهداف مرور کنید.
  • شما قصد داریدبه  یاد گیرنده چه مهارتی را آموزش دهید.  
طرح ریزی زمان آمادگی:
  • طرح ریزی زمانی برای آماده کردن وسایل و اسباب مورد نیاز
  • تست کردن تجهیزات ، دستوالعمل و روش قبل از اجرا
 
راهنمایی ها:
 

آماده بودن برای شرایط پیش بینی نشده:

  • شما باید انعطاف پذیر بوده و برای زمینه های متفاوت آماده باشید.
  • عواملی را که سبب گیجی و حواس پرتی می شوند حذف کنید.
کمک به بیننده تا آنچه را که انجام می دهید ببیند:
  • فضا را به گونه ای سازمان دهی کنید تا همه بتوانند صحنه را ببینند ( اگر گروه بزرگ است یک نیم دایره تشکیل دهید.)
  • حتی المکان در روبه روی بینندگان باشید.
 
روش نمایشی در آموزش پزشکی:
 
 
روش نمایشی در آموزش بسیاری از پروسیجرهادر کلاس یا بالین برای مرور یا اصلاح روش کار در روبه رو شدن با یک موقعیت خاص یا معرفی یک تکنیک جدیدکاربرد دارد . مثلاً بسیاری از تکنیک ها در پراتیک به صورت نمایشی آموزش داده می شوند
 
 کاربردها:
 
  • این روش برای نمایش تجارب و استفاده از تجهیزات آزمایشگاهی در علوم آزمایشگاهی ، پزشکی ، پرستاری و غیره کاربرد دارد
  • این روش برای آموزش به مددجو یا بیمار جهت انجام درمانهایی که لازم است در منزل انجام دهد نیز کاربرد دارد
  • روش نمایشی برای استفاده و کار با تجهیزات جدید نیز کاربرد دارد.
  • این روش برای آموزش حفظ سلامتی و پیشگیری از بیماری و مراقبت های سلامتی به بیمار و خانواده اش کاربرد دارد.
  • پس از روش نمایشی باید همیشه از یک دوره ی بحث نیز استفاده کرد.
  • قبل از روش نمایشی باید دانش تئوری که مربوط به مبحث می باشد به فراگیران آموزش داده شود
 
یک مثال:

آموزش تزریق عضلانی:

در مرحله ی اول معلم وسایل مورد نیاز جهت تزریق عضلانی را آماده کرده و نکات مهم در این زمینه را به دانشجویان گوشزد می کند.

در مرحله ی دوم معلم به دانشجویان توضیح داده که هدف از این کار آموزش نحوه ی صحیح تزریق عضلانی است و دانشجویان باید پس از نمایش بتوانند بر روی مدل تزریق عضلانی را انجام دهند. همچنین دانشجویان را آگاه ساخته که پس از نمایش باید به سوالات معلم که در این مرحله طرح می شود پاسخ دهند.

توصیه ها:

  • تاثیر نمایش را می توان از طریق استفاده از حرکات آهسته، برجسته تر کردن برخی مراحل یا تقسیم کردن مراحل طولانی به اجزاء کوچکتر بیشتر کرد.
  • جهت کاهش اضطراب فراگیر در مرحله ی نمایشی  باید به او متذکر شد که امتحان و ارزشیابی در کار نیست . یادگیرنده باید بداند که معلم نقش مربی دارد نه ارزشیاب. این امر سبب کاهش تنش در فراگیر شده و او با خیال راحت نهایت تلاش خود را برای تمرین مهارت جدید انجام می دهد.
  • فراهم کردن فرصتی برای فراگیران تا قبل از نمایش  بتوانند با تجهیزات کار کنند در کاهش اضطراب آنها موثر است
  • هنگام نمایش مهارت توسط فراگیر،  معلم بهتر است ساکت باشد مگر در مواقع راهنمایی که باید به صورت مختصر به سوالات پاسخ دهد.
  • در حین نمایش از پرسیدن سوال اجتناب شود زیرا فرآیند تفکر یادگیرنده را دچار مشکل می کند و تمرکز او را بر هم می زند.
  • شکستن یک وظیفه به اجزای آن سبب شده یادگیرنده ابتدا در یک جز مهارت کافی کسب کرده و سپس به سراغ مراحل بعدی برود که این خود سبب تقویت رفتار و افزایش اعتماد به نفس در او می شود.
  • سعی کنید بیشتر بر روی آنچه بایستی انجام شود تاکید کنید نه آنچه نباید
 
چند نکته:
 
  • یادگیرندگان به میزان متفاوتی تمرین برای ماهر شدن نیازمند هستند و معلم می تواند فرصتی را فراهم کرده تا آنها به تنهایی به تمرین پرداخته تا سرعت و مهارت کافی را به دست آورند. 
  • مهارتهای پر خطر ابتدا باید بر روی مدل تمرین شوند.
  • روش نمایشی برای آموزش و یاد گیری زمان بر و پر هزینه است و باید گروهها را حتی المکان کوچکتر انتخاب کرد و همچنین نیاز به سرپرستی و نظارت در حین عمل دارند
 
حرف آخر: 

نمایش یک متد موثر برای آموزش مفاهیم و روش حل مسئله است. یک نمایش خوب بایستی سبب افزایش توجه ، یادگیری و عملکرد شود

REFRENCES:

 
1)Training Curriculum, Family Nutrition Program, Purdue University Cooperative Extension, 2001.
2)Susan B. Bastable- Nurses as Educator- second edition- Jones And Bartlett-chapter 11- 2003
3)Palma Heming-DEMONSTRATION /PERFORMANCE METHOD OF TEACHING, Flight Instructor-2004
4)Teaching Methods-http://www.dynamicflight/avcfibook/teaching-process-2003
5)Basavanthappa- Nursing Education-Jaypee-chapter 15-2003
۶) عبدالعلیان، معصومه، روشهای تدریس و یادگیری در آموزش پرستاری و مامایی، چاپ اول ، انتشارات دانشگاه علوم پزشکی بابل، فصل چهارم،1382
۷) شعبانی، حسن ، مهارتهای آموزشی و پرورشی،چاپ اول ، انتشارات سمت، فصل دهم،
+ نوشته شده در  سه شنبه هجدهم مهر 1391ساعت 15:58  توسط مرجان  |